Oorsprong en ontwikkeling van de kerststal – Onze tijdlijn
De kerststal vindt zijn oorsprong in de middeleeuwen. Hier volgt een overzicht van de ontwikkeling ervan aan de hand van enkele belangrijke data.
13e eeuw, de eerste levende kerststallen
De heilige Franciscus van Assisi (1223) luidde de traditie van de kerststallen in door een levende voorstelling van de geboorte van Jezus te organiseren in een grot in Greccio, Italië.
14e eeuw, kerststallen worden populair
Kerststallen verspreiden zich in kerken en kloosters, vaak in de vorm van levende taferelen of sculpturen van hout, was of klei.
18e eeuw: kerststallen worden kunstwerken
In Napels bereikt de traditie in de 18e eeuw een artistiek hoogtepunt met uiterst gedetailleerde kerststallen, waarin scènes uit het dagelijks leven zijn verwerkt. De beeldjes zijn rijk aan details en de composities complex, en weerspiegelen zowel het sacrale als het profane.
19e eeuw, de opkomst van de Santons
In de Provence wordt de kerststal met santons (kleine heiligen) van klei populair. Deze kleurrijke beeldjes stellen niet alleen de geboorte van Christus voor, maar ook de typische figuren uit Provençaalse dorpjes.
De kerststal vandaag de dag
Een traditie die zich heeft verspreid
De traditie van de kerststal heeft zich over alle continenten verspreid en is multicultureel geworden. Elke kerststal vertelt het kerstverhaal door de bril van zijn eigen cultuur.
Oaxaca, Mexico (Noord-Amerika)
In Oaxaca bevatten kerststallen vaak traditionele Mexicaanse elementen, zoals figuren in inheemse klederdracht, ambachtelijk aardewerk en felle kleuren. De scène kan worden opgesteld tegen een achtergrond van lokale flora, zoals cactussen, en versierd met papel picado (kleurrijke papieren knipsels).
Andesgebied, Peru (Zuid-Amerika)
De kerststallen bevatten elementen uit de Andes-cultuur, zoals alpaca’s en lama’s in plaats van de traditionele ezel en os. De Heilige Familie wordt afgebeeld in traditionele Andes-kleding en de stal kan lijken op een landelijke hut uit de Andes.
Australië (Oceanië)
Australische kerststallen weerspiegelen het zomerseizoen. De Heilige Familie wordt afgebeeld in een strandomgeving. De figuren zijn gekleed in zomerkleding en de dieren die worden afgebeeld zijn kangoeroes en koala’s.
De figuren in een kerststal en hun symboliek
De kerststal bestaat uit verschillende belangrijke elementen, die elk een specifieke betekenis hebben. Dit zijn de belangrijkste onderdelen van een traditionele kerststal:
Element | Positie/Locatie | SymboliekJezus | In het midden, in een kribbe | De goddelijke pasgeboreneMaria | Knielend of zittend naast Jezus | Moederschap en tederheid
Jozef | Staand naast Maria en Jezus | Bescherming en welwillendheidEngelen | Boven of rondom de kerststal | Goddelijke aanwezigheidHerder | Rondom de stal met hun schapen | Nederigheid en eenvoudDrie Koningen | Op weg naar de kerststal of al aanwezig met geschenken | Eerbetoon van alle volkeren
Dieren | Rondom de voerbak | Zachtmoedigheid en vredeSter | Bovenop de kerststal | Goddelijk lichtStal/Grot | Op de achtergrond, als decor voor de hoofdscène | Nederigheid van Jezus’ afkomstBoeren en ambachtslieden | Verspreid rondom de kerststal | Lokale en alledaagse dimensie
De kerststal, een traditie die varieert naargelang de Franse regio’s
In Frankrijk heeft elke regio zijn eigen tradities en stijlen van kerststallen ontwikkeld, die de culturele en artistieke diversiteit van het land weerspiegelen.
Regio | Traditie | Materialen | Specifieke kenmerkenProvence | De Santons | Klei | Beeldjes die niet alleen de geboorte van Christus uitbeelden, maar ook figuren uit het dagelijkse leven in de Provence. Foire aux Santons in Marseille. • Elzas | Eenvoud | Hout, stro | Kerststallen onder de kerstboom, uit hout gesneden beeldjes, subtiele verlichting. • Auvergne | Landelijke kerststallen | Hout, steen | Eenvoudige beeldjes, berglandschappen die de landelijke omgeving weerspiegelen.Bretagne | Keltische invloeden | Leisteen, graniet | Figuren in traditionele Bretonse klederdracht, Keltische motieven. Savoie | Bergkribben | Hout | Berghutten, besneeuwde landschappen, beeldjes in winterkleding, bergdetails.• Corsica | Eilandkribbe | Klei, hout | Lokale figuurtjes, natuurlijke elementen uit Corsica, traditionele liederen.
